Rehberlik

Çocuk gelişimi için önemli unsurlardan biri olan uykunun, okul dönemiyle birlikte düzenli ve yeterli hale gelmesi gerekmektedir. Uyku düzeni sağlanamayan çocukların zihinsel ve fiziksel gelişimi bu durumdan olumsuz şekilde etkilenmektedir. Uykunun yeterli olması ise gece uykusunun kalitesi ve süresi ile yakından ilişkilidir. Gece uykusunun önemi, gece uykusu sırasında büyüme hormonlarının salgılanmasından ileri gelir. Ebeveynler uyku düzenini sağlayamadığında bu çocuklardan bazıları uykularını alamadıklarından okulda hırçınlık ve huzursuzluk gösterirken, bazıları yataktan bile kalkmak istemez, evden çıkmakta zorluk çıkarır. Bu bağlamda ebeveynlerin çocukların hangi yaşta ne kadar uyuyacakları konusunda bilgi sahibi olması ve buna uyum sağlaması gerekmektedir.

Çocuklar için ideal Uyku saatleri:

2 yaşında bir çocuk için 10-12 saat gece uykusu 1-2 saat gündüz uykusu

3 yaşında bir çocuk için 10-12 saat gece uykusu 1-2 saat gündüz uykusu

4 yaşında bir çocuk için 10-12 saat gece uykusu 0-2 saat gündüz uykusu

5 yaşında bir çocuk için 10-12 saat gece uykusu 0-2 saat gündüz uykusu yeterli olacaktır.

Akşam daha uzun uyuyan 2-3 yaş çocukları gündüz uykusuna ihtiyaç duymayabilirler.

4 ve 5 yaşlarındaki çocuklar da artık gündüz uykusuna ihtiyaç duymuyor olabilirler.

 

Uyku Düzeni

Alışkanlıkların kazanılmasında esas olan ve bireyin yaşamındaki disiplin kaynağını oluşturan “tutarlılık” iyi uyku alışkanlığının kazanılmasında da en önemli rolü oynar. Her gece çocuğun ısrarlarına dayanamayarak “Hadi bu seferlik…”diyerek onun uykuya gitmesini geciktiren bir tutum izleyen anne-babanın düzenli uyku alışkanlığını çocuğa kazandırabilmesi oldukça zordur. Çünkü çocuk bir kere bozulan kuralı, istediği zaman bozabileceğini öğrenmiş olmaktadır. Bundan dolayı, anne-babanın kararlı tutumunun iyi uyku alışkanlığı kazandırılmasında rolü çok büyüktür.

·         Gece uyanıp anne-babanın yanına geldiğinde, tekrardan yatağına götürülmeli, çocuğu yanınıza almamalısınız. Gerekirse bir süre onun yanında oturarak kendi yatağında uyuması gerektiğini tekrar hatırlatmalısınız.

·         Çocukların uyku saatleri yaşına ve ihtiyacına göre düzenlenmeli. Her gün aynı saatte uyuması/uyanması sağlanmalıdır.

·         Çocuğun odasını benimsemesi önemlidir. Bu nedenle çocukla birlikte odayı hazırlamak, kendi alanında onun da söz hakkı olması gerekmektedir. Mümkünse odada az eşya ve geniş bir oyun alanı olmalıdır. Çocuğun odada zaman geçirmesi sağlanmalıdır. Uyku zamanı dışında anne-babasıyla odasında oyun oynaması da odasını benimsemesini kolaylaştırır.

·         Uyku öncesi hazırlık düzeni ( diş fırçalama, pijamalarını giyme, tuvaletini yapma vb.) geliştirmesine yardımcı olunmalı. Bu rutinler her gün aynı sırayla yapılmalıdır.

·         Çocuğunuz yatağa gitmemek için ağlarsa, bahaneler bulursa yumuşamamalı, “Biraz daha oyun oynayayım” isteğine karşı esnek olunmamalıdır.

·         Uyku zamanından yarım saat önce çocuğa haber verilmeli.

·         Uyku öncesinde hareketli oyunlar tercih edilmemeli. Sakin ve uykuya geçişi kolaylaştırıcı  (hikaye okuma, şarkı-ninni söyleme, sohbet etme vb.) aktiviteler yapılmalıdır.

·         Gece uyanmalarında her ağladığında hemen yanına gidilmemeli. Bir süre beklenmeli ve kendi kendine tekrardan uykuya dalması için fırsat verilmedir. Çocuk sakinleşmiyorsa, uzun süre ağlatılmamalı ve yanına gidilip yatağından kaldırılmadan sakinleştirilmeye (sırtını hafifçe okşamak, “Ben yanındayım” demek, hafif bir masaj yapmak vb.) çalışılmalıdır.

·         Çocuk, yataktan yere indiğinde hiç konuşmadan tekrar  tekrar yatağına koyulmalıdır.  Yatağında yatmayıp oturmayı tercih etse de müdahale edilmemelidir. Çocuğun yatağın içinde olması yeterlidir.

·         Çocuğun yatma saati geç saatleri buluyorsa öğlen uykusu sınırlandırılmalıdır.

·         Çocuğun sevdiği bir oyuncağı ya da güvende hissetmesini sağlayan bir eşyası (battaniye vb.) uyku süreci başlamadan yatağına koyulmalıdır.

·         Uyku saatleri dışında uyumasına izin verilmemeli. Eğer uyursa uyandırılmalıdır.

·         Uyku süreci başladığında çocukla göz kontağı kurulmamalı. Göz kontağı kurulması iletişimin devam ettirildiği anlamına gelir.

·         Çocuk hastalandığında veya ebeveynlerden biri evde olmadığında çocuğun uyku düzeni bozulmamalı, yine kendi yatağında uyumalıdır. Okul öncesi dönemde bir defa yapılan şeylerin alışkanlığa dönmeye meyilli olduğu unutulmamalıdır.

·         Uyku eğitimine başlandığında asla geri dönüş yapılmamalı. Anne-babayla uyumak için direten, ağlayan çocuğa karşı anne- baba sakin ve kararlı bir yaklaşım içinde olmalıdır.

·         Uyku eğitiminde uyuma saati kadar uyanma saatine de önem verilmeli.  Uyku düzeninin oturması için çocuk her gün aynı saatte uyandırılmalıdır.